Тарау 9 · Жоғарғы несеп жолдарының жедел жағдайлары
Жоғарғы несеп жолдарының жедел обструкциясы
Анықтамасы
Жоғарғы несеп жолдарының жедел обструкциясы — түбекше немесе несепағар деңгейінде несеп ағысының бұзылуы; бұл түбекше ішіндегі қысымның жоғарылауына, инфекцияға және бүйрек функциясының бұзылуына қауіп төндіреді.
Себептері: тас, қан ұйындысы, ісік, стриктура, сырттан қысылу, ретроперитонеалдық фиброз, ятрогендік зақымдану.
Клиникалық бағалау
Негізгі белгілері — ауырсыну, гидронефроз, диурездің төмендеуі, креатининнің жоғарылауы, инфекция белгілері.
Анурия екіжақты обструкцияда немесе жалғыз қызмет атқаратын бүйректе ерекше қауіпті.
Диагностика
- УДЗ — ТТЖ кеңеюін жылдам бағалау.
- Контрастсыз КТ — тастарды анықтауда оңтайлы; ісікке немесе жарақатқа күдік болса, бейнелеу зерттеулерінің көлемі кеңейтіледі.
- Зертханалық зерттеулер: креатинин, электролиттер, ЖҚТ, несеп талдауы; инфекцияға күдік болса — себінді (емді кешіктірмей).
Инфекциясыз жедел обструкция
Тактика мыналарға қарай анықталады:
- обструкция деңгейі мен себебіне;
- бүйректің жағдайына;
- симптомдардың қарқындылығына;
- өздігінен басылу ықтималдығына.
Обструкция сақталса, функция нашарласа, ауырсыну басылмаса немесе қауіпсіз бақылау мүмкін болмаса — несеп ағысын белсенді қалпына келтіру.
Инфекциямен қатар жүретін обструкция (урологиялық төтенше жағдай)
- Жүйелі инфекцияны емдеуді бастау және несеп ағысын шұғыл қалпына келтіру қатар жүргізіледі.
- Дренаждау: ретроградты несепағар стенті немесе тері арқылы нефростомия.
- Әдісті таңдау анатомияға, обструкция деңгейіне, жағдайдың ауырлығына және жабдықтың қолжетімділігіне байланысты.
- Тасты түпкілікті алып тастау инфекция бақылауға алынғанға дейін кейінге қалдырылады.
Стент пе, нефростома ма?
| Әдіс | Артықшылықтары | Қолайлы жағдай |
|---|---|---|
| Стент | Инвазиялығы төменірек, сыртқы дренажды қажет етпейді | Қауіпсіз әрі жылдам ретроградты кіру жолы; анатомиялық мүмкіндік |
| Нефростома | Ретроградты өту мүмкін болмағанда сенімді дренаждау | Ретроградты кірудің мүмкін болмауы немесе қауіптілігі; қолжетімді ең жылдам дренаждау қажеттілігі |
Шешім бір әдісті барлық жағдайда артық санауға емес, клиникалық жағдайға негізделуге тиіс.
Дренаждаудан кейін
- Дене температурасын, гемодинамиканы, диурезді, креатининді бақылау.
- Дренаждалған жүйеден несеп себіндісін алу — көрсетілімдер бойынша.
- Клиникалық жақсарудан кейін — түпкілікті себепті анықтау және радикалды емді жоспарлау.
Алгоритм
| Кезең | Іс-қимыл |
|---|---|
| 1 | Инфекцияның бар-жоғын және бүйрек функциясын анықтау |
| 2 | Инфекцияда/анурияда/жалғыз бүйректе/екіжақты обструкцияда/функция нашарлағанда → шұғыл дренаждау + антибиотиктер |
| 3 | Жағдай тұрақтанғаннан кейін — себепті жою |
| 4 | Қауіп болмаса — бүйрек функциясын бақылай отырып, жоспарлы түзету |