Тарау 10 · Жоғарғы несеп жолдарының жедел жағдайлары
Жедел пиелонефрит және обструкциялық пиелонефрит
Анықтамасы
Жедел пиелонефрит — бүйрек паренхимасы мен тостағанша-түбекше жүйесінің инфекциялық-қабынулық зақымдануы.
Түбегейлі айырмашылық: шұғыл урологияда несеп жолдарының жүйелі инфекциясын несеп ағысының бұзылуымен асқынған пиелонефриттен ажырату маңызды. Соңғысы антибиотиктерді ғана емес, обструкцияны жоюды да қажет етеді.
Клиникалық көрінісі
- Қызба, қалтырау, белдің ауыруы, әлсіздік, жүрек айну, дизурия.
- Ауыр ағымда — тахикардия, гипотензия, сананың шатасуы, олигурия, ағзалық дисфункция белгілері.
- Егде жастағы және иммунитеті әлсіреген адамдарда классикалық симптомдар болмауы мүмкін.
Диагностика
- Несеп талдауы + сезімталдықты анықтайтын себінді.
- ЖҚТ, креатинин, электролиттер.
- Обструкцияға күдік болса — бейнелеу зерттеулері (УДЗ/КТ).
- Сепсисте — қан себінділері (емді кешіктірмей).
Бактерияға қарсы ем
- Эмпириялық препаратты таңдағанда мыналар ескеріледі: ауырлық, бұрынғы себінділер, жергілікті резистенттілік, аллергиялар, бүйрек функциясы, ESBL қаупі.
- Жағдайы ауыр болса — көктамыр ішіне енгізу.
- Себінді нәтижесі алынғаннан кейін — әсер ету спектрі ең тар тиімді препаратқа ауысу.
- Клиникалық жақсаруда — пероральді қабылдауға ауысуға болады.
Обструкциялық пиелонефрит
- Несеп ағысы қалпына келтірілмесе, антибиотиктер жеткіліксіз болуы мүмкін.
- Шұғыл дренаждау міндетті.
- Бақылауға алынбаған сепсис кезеңінде түпкілікті литотрипсия жүргізілмейді.
Тиімділікті бақылау
- Дене температурасын, ауырсынуды, гемодинамиканы, диурезді, креатининді және қабыну көрсеткіштерін динамикада бағалау.
- Қызба сақталса немесе жағдай нашарласа → ошақты, дренаждаудың жеткіліктілігін, резистенттілікті қайта бағалау, абсцесті іздеу.
Алгоритм
| Кезең | Іс-қимыл |
|---|---|
| 1 | Несеп себіндісі + ауырлықты бағалау |
| 2 | Эмпириялық антибиотик (жағдайы ауыр болса, көктамыр ішіне) |
| 3 | Обструкцияны іздеу (УДЗ/КТ) |
| 4 | Обструкция + инфекция болса → шұғыл дренаждау |
| 5 | Антибиотикті сезімталдыққа қарай түзету |
| 6 | Ошақты бақылауға алу және клиникалық жауапты бақылау |