Тарау 10 · Жоғарғы несеп жолдарының жедел жағдайлары

Жедел пиелонефрит және обструкциялық пиелонефрит

Анықтамасы

Жедел пиелонефрит — бүйрек паренхимасы мен тостағанша-түбекше жүйесінің инфекциялық-қабынулық зақымдануы.

Түбегейлі айырмашылық: шұғыл урологияда несеп жолдарының жүйелі инфекциясын несеп ағысының бұзылуымен асқынған пиелонефриттен ажырату маңызды. Соңғысы антибиотиктерді ғана емес, обструкцияны жоюды да қажет етеді.

Клиникалық көрінісі

  • Қызба, қалтырау, белдің ауыруы, әлсіздік, жүрек айну, дизурия.
  • Ауыр ағымда — тахикардия, гипотензия, сананың шатасуы, олигурия, ағзалық дисфункция белгілері.
  • Егде жастағы және иммунитеті әлсіреген адамдарда классикалық симптомдар болмауы мүмкін.

Диагностика

  • Несеп талдауы + сезімталдықты анықтайтын себінді.
  • ЖҚТ, креатинин, электролиттер.
  • Обструкцияға күдік болса — бейнелеу зерттеулері (УДЗ/КТ).
  • Сепсисте — қан себінділері (емді кешіктірмей).

Бактерияға қарсы ем

  • Эмпириялық препаратты таңдағанда мыналар ескеріледі: ауырлық, бұрынғы себінділер, жергілікті резистенттілік, аллергиялар, бүйрек функциясы, ESBL қаупі.
  • Жағдайы ауыр болса — көктамыр ішіне енгізу.
  • Себінді нәтижесі алынғаннан кейін — әсер ету спектрі ең тар тиімді препаратқа ауысу.
  • Клиникалық жақсаруда — пероральді қабылдауға ауысуға болады.

Обструкциялық пиелонефрит

  • Несеп ағысы қалпына келтірілмесе, антибиотиктер жеткіліксіз болуы мүмкін.
  • Шұғыл дренаждау міндетті.
  • Бақылауға алынбаған сепсис кезеңінде түпкілікті литотрипсия жүргізілмейді.

Тиімділікті бақылау

  • Дене температурасын, ауырсынуды, гемодинамиканы, диурезді, креатининді және қабыну көрсеткіштерін динамикада бағалау.
  • Қызба сақталса немесе жағдай нашарласа → ошақты, дренаждаудың жеткіліктілігін, резистенттілікті қайта бағалау, абсцесті іздеу.

Алгоритм

КезеңІс-қимыл
1Несеп себіндісі + ауырлықты бағалау
2Эмпириялық антибиотик (жағдайы ауыр болса, көктамыр ішіне)
3Обструкцияны іздеу (УДЗ/КТ)
4Обструкция + инфекция болса → шұғыл дренаждау
5Антибиотикті сезімталдыққа қарай түзету
6Ошақты бақылауға алу және клиникалық жауапты бақылау