Тарау 11 · Жоғарғы несеп жолдарының жедел жағдайлары
Макрогематурия, геморрагиялық синдром және қуық тампонадасы
Анықтамасы және клиникалық маңызы
Макрогематурия — несепте көзге көрінетін қанның болуы. Шұғыл жағдайда бір мезгілде мыналарды анықтау қажет:
- қан жоғалтудың ауырлығын;
- қан кетудің жалғасып жатқанын;
- несеп ағысының сақталуын.
Ең қауіпті асқыну — қан ұйындылары түзіліп, қуық тампонадасы мен несептің жедел іркілуіне әкелуі.
Бастапқы бағалау
- Гемодинамика, гемоглобин деңгейі, диурез.
- Қан ұйындыларының болуы, ауырсыну, несеп шығару мүмкіндігі.
- Анамнез: жарақат, жуырда жасалған операциялар, эндоскопиялық араласулар, ісік анамнезі, антикоагулянттар/антиагреганттар.
Жағдай тұрақсыз болса, қан жоғалтуды емдеу диагностикалық іздеуді аяқтаудан басым тұрады.
Қуық тампонадасы
- Несеп ағысын қалпына келтіру қажет.
- Саңылауы кең үшжолды катетер қолданылады (оны енгізу қауіпсіз болса).
- Қан ұйындылары стерильді ерітіндімен абайлап шаю арқылы шығарылады.
- Қан кету сақталса — үздіксіз шаю.
- Әсері болмаса — қан ұйындыларын шығару және гемостаз жасау үшін цистоскопия.
Антикоагулянттар
- Мыналарды анықтау: препарат, көрсетілім, соңғы қабылдау уақыты, бүйрек функциясы, қан кетудің ауырлығы.
- Антикоагуляцияны тоқтату немесе оның әсерін қайтару — клиникалық көрсетілімдер бойынша, бейінді маманмен бірлесіп.
- Өмірге қауіпті қан кетуде тек жергілікті шаралармен шектелуге болмайды.
Себепті анықтау
Жағдай тұрақтанғаннан кейін — қан кету көзін анықтау:
- УДЗ, КТ/КТ-урография, цистоскопия.
- Айқын қатерсіз себебі жоқ макрогематурия толық урологиялық тексеруді қажет етеді.
Алгоритм
| Кезең | Іс-қимыл |
|---|---|
| 1 | Гемодинамиканы, Hb, креатининді, несеп ағысын бағалау |
| 2 | Несеп іркілуі + қан ұйындылары болса → саңылауы кең катетер |
| 3 | Қан ұйындыларын шығару, қажет болса — үздіксіз шаю |
| 4 | Қан кету жалғасса → цистоскопия/операциялық гемостаз |
| 5 | Қатар: коагулопатияны түзету, себебін емдеу |
Навигация: 6, 9–10, 21 және 60–61-тараулар.