Тарау 24 · Төменгі несеп жолдарының жедел жағдайлары
Несептің жедел іркілуі
Анықтамасы
Несептің жедел іркілуі (НЖІ) — қуық толып тұрғанда өздігінен несеп шығара алмау.
Себептері: ҚБҚГ, уретра стриктурасы, тастар, қан ұйындылары, нейрогендік бұзылыстар, операциядан кейінгі жағдайлар, дәрілік заттар.
Клиникалық бағалау
- Іштің төменгі бөлігінің қатты ауыруы, мазасыздық.
- Ұзақ іркілу кезінде — парадокстық ишурия (несептің еріксіз тамшылауы).
- Несеп көлемін бағалау (перкуссиямен, пальпациямен, УДЗ арқылы).
- Анамнез: бұрын болған урологиялық аурулар, операциялар, дәрі қабылдау.
Қауіпті белгілер
- Қызба, қалтырау.
- Гипотензия.
- Олигурия/анурия (постреналдық БЖЗ).
- Креатинин деңгейінің өсуі.
Диагностика
- УДЗ — қуықтағы несеп көлемін, гидронефрозды анықтау.
- Зертханалық зерттеулер: креатинин, электролиттер, ЖҚТ, несеп талдауы, инфекцияға күдік болса — себінді.
- Жоғарғы обструкцияға күдік болса — бүйректің УДЗ-сі.
Шұғыл көмек тактикасы
- Қуықты катетерлеу — негізгі әдіс.
- Катетер диаметріне және клиникалық жағдайға қарай таңдалады. Стриктураға күдік болса, ұшы иілген катетермен қайталап соқыр енгізу әрекеттері жасалмайды.
- Катетерлеу мүмкін болмағанда — қасағаүстілік цистостомия (УДЗ бақылауымен).
Катетер қауіпсіз орнатылғаннан кейін қуық еркін және толық дренаждалады. Катетерді жоспарлы қысу және несепті бөліп шығару постобструкциялық диурездің алдын алмайды.
Дренаждаудан кейін
- Гемодинамиканы, гематурияны және сағаттық диурезді бақылау.
- Креатинин мен электролиттер мониторингі; айқын постобструкциялық диурезде сұйықтық пен электролиттерді жеке толықтыру.
- Несеп іркілуінің себебін бағалау.
- Түпкілікті емді жоспарлау (ТУРП, уретротомия және т.б.).
Алгоритм
| Кезең | Іс-қимыл |
|---|---|
| 1 | Несеп іркілуін растау (қарап-тексеру, УДЗ) |
| 2 | Инфекцияны және бүйрек функциясын бағалау |
| 3 | Қуықты катетерлеу |
| 4 | Катетерлеу мүмкін болмаса → цистостомия |
| 5 | Постобструкциялық диурезді бақылау |
| 6 | Түпкілікті емді жоспарлау |
Неврологиялық қауіпті белгілер
Несептің жедел іркілуінде аяқтарда жаңадан пайда болған әлсіздік немесе ұю, ер-тоқым аймағындағы анестезия, екіжақты түбіршектік ауырсыну, ішек функциясының бұзылуы, жыныстық дисфункция немесе жылдам үдейтін неврологиялық тапшылық болса, cauda equina синдромын жоққа шығару қажет.
- Төменгі аяқ-қолдарды неврологиялық қарап-тексеру және шатаралық сезімталдығын бағалап, нәтижесін құжаттау.
- Бел-сегізкөз бөлімінің шұғыл МРТ-сын және нейрохирургтің немесе бейінді қызметтің дереу консультациясын ұйымдастыру.
- Катетерлеу несеп іркілуін жояды, бірақ жүйке құрылымдарының шұғыл диагностикасы мен декомпрессиясын алмастырмайды.