Жедел ұма синдромы

Анықтамасы

Жедел ұма синдромы — ұманың кенет ауырсынуымен, ісінуімен және қызаруымен сипатталатын клиникалық жағдай.

Дифференциалдық диагнозға мыналар кіреді:

• аталық бездің бұралуы (шұғыл жағдай);
• эпидидимит/орхит;
• аталық без өсіндісінің бұралуы;
• ұма жарақаты;
• шап жарығы (қысылған);
• идиопатиялық ісіну.

Клиникалық бағалау

• Кенет басталуы (бұралу әдетте кенет, эпидидимит біртіндеп басталады).
• Ауырсынудың қарқындылығы.
• Температура, жүрек айну, құсу.
• Аталық бездің орналасуы (бұралғанда — жоғары, көлденең).
• Кремастерлік рефлекс (бұралғанда болмайды).

Диагностика

• Диагноз айқын болмағанда түсті допплерографиямен УДЗ жүргізіледі, бірақ зерттеу дереу қолжетімді болып, хирургиялық ревизияны кешіктірмеуі тиіс.
• Қан ағымының төмендеуі/болмауы → бұралу.
• Қан ағымының күшеюі → эпидидимит/орхит.
• Зертханалық зерттеулер: ЖҚТ, CRP, несеп талдауы, себінді (инфекцияға күдік болса).

Шұғыл көмек тактикасы

Аталық бездің бұралуына күдік болғанда:

• Клиникалық ықтималдық жоғары болса, бейнелеу зерттеуін күтпей, дереу хирургиялық ревизия жасалады. 4–6 сағат аралығы — болжамдық тұрғыдан маңызды уақыт терезесі; кеш жүгінгенде операциядан бас тартуға негіз емес.
• Диагностикамен кідіртпеу — уақыт шешуші мәнге ие.

Эпидидимит/орхит кезінде:

• Антибиотиктер (фторхинолондар, цефалоспориндер).
• Тыныштық, суық басу, қабынуға қарсы препараттар.

Алгоритм